Nga djegia e mandateve, te paraqitja e një alternative, aksioni i opozitës në vitin 2019

Dalja nga sistemi ishte përmendur edhe më parë… Opozitës i sugjerohej si nga brenda politikës, ashtu edhe nga ata që e vëzhgojnë atë për profesion, por pak kush e kishte besuar deri kur në shkurtin e vitit 2019 pakica parlamentar e bëri fakt, duke dorëzuar mandatet.

Demokratët kishin dhënë një sërë sinjalesh se nuk do të pranonin më refuzimin e maxhorancës, e cila kishte rrëzuar me forcën e kartonit çdo nismë dhe amendament të opozitës. Opozita humbi në Parlament një nga betejat e saj më të forta, atë për vetting në politikë. Të njëjtin fat pati abrogimi i ligjit të arsimit të lartë, ai për Teatrin Kombëtar, apo rishikimin e kontratave të Partneritetit Publik Privat.

Nga ana tjetër, Edi Rama kishte bërë ndryshime ne qeveri, por kjo nuk e kënaqi opozitën, e cila kërkonte qeveri kalimtare. Por, ajo çfarë ndezi aksionin e opozitës ishin dhjetëra përgjime dhe dokumente hetimore te publikuara nga Zëri i Amerikës që ngrinin dyshime për përfshirjen e grupeve kriminale në fushatat elektorale të socialistëve, si në Durrës ashtu edhe në Dibër.

Qytetarë të shumtë iu përgjigjën thirrjes së opozitës së bashkuar në protestën për largimin e Edi Ramës dhe krijimin e një qeverie tranzitore. Qëndrimi 4 orë para Kryeministrisë kulmoi me sulmet ndaj godinës, ndërsa Policia u përgjigj me gaz lotsjellës.

Selitë diplomatike dënuan dhunën duke e cilësuar të papranueshme. Megjithatë, mbështetjen qytetare në shesh, Lulzim Basha e përktheu me një vendim të paprecedent të opozitës shqiptare. “Kam propozuar djegien e mandateve. Thika ka shkuar në palcë”, do të thoshte kreu i PD. Vendimi ishte i pakthyeshëm dhe u vulos në protestën e radhës së opozitës.

“Ka qenë veprimi më i drejtë që opozita mund të ketë marrë. Prej disa kohësh, ne që mbulojmë politikën e dinim që opozita ishte shndërruar në fasadë, nuk kishte asnjë mundësi të ndikonte në vendimmarrje, përveç disa replikave e batutave në Parlament”, thotë analisti Armand Shkullaku. “Për më tepër që vendit i mungonte Gjykata Kushtetuese. E për më tepër që dekretet që kthente Presidenti, maxhoranca i kalonte menjëherë në Kuvend. Vendimi më i mirë ishte që të tregonte para opinionit ndërkombëtar që e vërteta është kjo. Dhe e vërteta sot është që kemi një Parlament që kontrollohet nga një njeri i vetëm”.

Armand Shkullaku, gazetar, analist politik.

“Mënyra se si rrodhën ngjarjet, edhe sot e kësaj dite mund ta shohim, mendoj se i ka dhënë të drejtë opozitës. Parlamenti dukej më shumë si një “talk show” televiziv, ku kishte më shumë fyerje e sharje, por fuqia e kartonëve vinte duke u rritur për Kryeministrin shqiptar”, thotë analisti Enton Palushi. “Në këtë drejtim them se ia ka arritur qëllimit, sepse edhe kjo ishte pjesë e fushatës për të ndërgjegjësuar ndërkombëtarët”.

Nga të përmuajshme, protestat u bënë të përjavshme, si dhe nga Tirana u shtrinë edhe në rrethe. Ndërkohë që maxhoranca në Parlament mundohej të ruante normalitetin, duke zëvendësuar vakancat me deputetët e rinj nga listat e PD dhe LSI, opozita përfshiu në itinerarin e protestës së saj sallën plenare të Kuvendit. Çfarë nuk kishte planifikuar Lulzim Basha ishte tradhtia nga të tijtë, të cilët nuk ngurroi t’i quante turpi i shqiptarëve. 

Dhuna kulmoi me hedhjen e bombave molotov, njësoj siç ashpërsohej toni ultimativ i Lulzim Bashës. Flakët e molotovëve duket se ishin edhe fundi i durimit për ndërkombëtarët, që kishin refuzuar të ndërhynin për të zgjidhur krizën. Ata lanë mënjanë gjuhën diplomatike duke paralajmëruar direkt organizatorët e protestës se do të mbanin përgjegjësi për dhunën.

“Prezenca e OSBE-së e ka ndjekur protestën e sotme minutë pas minute. Ne përsërisim qëndrimin tonë të palëkundur që dhuna nuk është përgjigja. Gjithashtu, reagimi i rëndë ndaj dhunës nuk ndihmon”

Deklaratë e OSBE, 11 maj 2019

“Protestat paqësore janë thelbësore për demokraci të shëndetshme dhe e drejta e qytetarëve për t’u mbledhur dhe për të protestuar kundër qeverisë së tyre është themelore. Megjithatë, forca dhe dhuna nuk kanë vend në një proces demokratik. Ne dënojmë dhunën e pranishme gjatë protestave të 11 majit në Tiranë dhe përgjegjësit e saj. Dhuna çoi në plagosje dhe dëmtime të pronës, përfshirë edhe dëmtim të vendbanimit së Ambasadorit të OSBE-së. Këto veprime të dhunshme ishin të paligjshme dhe jodemokratike. Ne iu bëjmë thirrje udhëheqësve të opozitës, veçanërisht Kryetarit të Partisë Demokratike, Lulzim Basha dhe Kryetares së Lëvizjes Socialiste për Integrim, Monika Kryemadhi, që të dënojnë publikisht veprimet e dhunshme të mbështetësve të tyre, të bashkëpunojnë me çdo hetim që synon të identifikojë çdo person që i kreu ato dhe vënien e tyre përpara përgjegjësisë, si dhe të sigurojnë që të gjitha protestat e ardhshme publike të jenë të qeta dhe paqësore. Edhe autoritetet ligjzbatuese kanë përgjegjësi për të vepruar me vetëpërmbajtje, përfshirë edhe rastet kur iu përgjigjen provokimeve. Protestat e dhunshme po dëmtojnë përpjekjet e Shqipërisë për reforma demokratike dhe perspektivën e vendit për të bërë përpara në rrugën drejt Bashkimit Europian. Shtetet e Bashkuara nxisin të gjitha palët që të zmbrapsen nga përplasjet dhe të përfshihen në një dialog konstruktiv, që synon t’i japë fund ngërçit politik”

Deklaratë e Ambasadës së Shteteve të Bashkuara, 13 maj 2019

Përplasjet politike i forcuan përgjimet e “Bild”, ku dëgjohen ish-ministrat e Ramës, deputetët dhe shefat e policisë që flasin me emra të akuzuar nga opozita si pjesë e botës së krimit, si Ymer Lala, që falsin për manipulimin e zgjedhjeve lokale të 25 shtatorit në Dibër.

Por skenarin e opozitës për bllokimin e zgjedhjeve e rrëzuan sërish ndërkombëtarët, të cilët u duk qartë se i kishin tërhequr frenat aksionit të opozitës. SHBA folën me emra të përveçëm duke paralajmëruar Bashën dhe Kryemadhin se në rast dhune do t’u bllokohej hyrja në Shtetet e Bashkuara.

“Nuk mund të fitosh zgjedhjet nëse qëndron jashtë tyre dhe përdorimi i bojkotit për të penguar zgjedhjet vendore të një vendi të tërë nuk ndihmon për ndërtimin e institucioneve më të forta demokratike. i kemi paralajmëruar drejtuesit e opozitës të mos pengojnë procesin zgjedhor, çka siç e vërejta, mund të përbënte shkak për të mos u kualifikuar për të hyrë në SHBA. Ditën e zgjedhjeve, ekipet tona të ambasadës do të vendosen në qendra votimi për monitorim zgjedhor. Kemi në plan të shqyrtojmë raportimet për monitorimin zgjedhor të ekipeve tona si dhe ato të ODIHR”

Zëvendës Ndihmës-Sekretari i Shtetit në SHBA, Matthew Palmer, 8 qershor 2019

Pas këtyre mesazheve, flakët që dilnin nga një shkollë në Shkodër, pak ditë para zgjedhjeve te 30 qershorit, ishin ndër të fundit aksione të dhunshme të opozitës. Votimi nuk u pengua dhe dita e zgjedhjeve ishte më e qeta e asaj periudhe, edhe pse u quajtën një maskaradë nga Basha.

Opozita ishte tërhequr nga një prej zotimeve të saj më të forta, atë për mos lejimin e zgjedhjeve të 30 qershorit.

“Protestat në përgjithësi nuk është se gjithmonë e arrijnë qëllimin e tyre final. Protestat kanë për qëllim që të bëjnë një ndërgjegjësim për t’i trgeuar njerëzve që ka një problem. Në këtë kuptim, protesta e ka arritur qëllimin, të tregonte se në Shqipëri, problem kryesor janë zgjedhjet e manipuluara”, thotë analisti Enton Palushi. “Nuk ia ka arritur qëllimit final, rrëzimin e Kryeministrit”.

“Protestat kishin vetëm një mundësi që të jepnin rezultatin për të cilin opozita i hyri kësaj rruge. Do të ishte ajo që në 30 qershor, opozita duhet të kishte bërë atë që deklaroi, që nuk duhet të kishte lejuar votime moniste. Presioni ndërkombëtar e detyroi të tërhiqej nga ky akt. Kjo tërheqje ka pasoja dhe opozita i vuan sot ato”, thotë analisti Armand Shkullaku. “Kjo nuk duket te mungesa e protestave, ato mund të bëhen, por kanë nevojë për një objektiv”.

“Pjesën e luanit në këtë histori e mbajnë ndërkombëtarët. Pasi kjo betejë është nisur për të fituar kredo politike te ndërkombëtarët. E duke qenë se opozita e arriti këtë, duke marrë një rezolutë nga Parlamenti gjerman, atëherë ajo është e detyruar që t’u bindet ndërkombëtarëve”, thotë Palushi. “Ajo e kupton që dhuna e ka një kufi dhe nuk do të pranohet nga ndërkombëtarët”.

Enton Palushi, gazetar, analist politik.

Pas 30 qershorit, Basha u detyrua të ndryshojë strategji. Kreydemokrati nisi takimet për prezantimin e alternativës qeverisëse të PD. Dëmin që nuk mund t’i bënte socialistëve me votë, ua solli në imazh. Denoncimet e saj për Kryebashkiakët e Shkodrës, Vorës dhe Vaut të Dejës, si njerëz me të shkuar kriminale, i kushtuan mandatin Valdrin Pjetrit dhe Agim Kajmakut, ndërsa në proces verifikimi është Mark Babani.

“Maxhorancës në qytete kryesore i dolën persona me rekorde kriminale. Edi Rama, edhe i vetëm e bëri këtë gjë”, thotë Shkullaku.

“Por duket që Partia Demokratike ka një tendencë për të qëndruar larg krimit. Sepse të ishte e anasjella, do ta shihnim, të paktën në zgjedhjet e vitit 2017 krimin të afruar edhe me Partinë Demokratike. Dhe të jemi të sigurt që, nëse kjo do të kishte ndodhur, kjo parti që është në pushtet, do t’i kishte publikuar të dhënat. Në këtë kuptim, zoti Basha po mundohet personalisht ta mbajë idenë opozitare të pastër”, thotë Palushi.

Çfarë kërkonte PD që prej shkurtit ishte një qeveri tranzitore pa Edi Ramën Kryeministër, që do të çonte vendin në zgjedhje. Gradualisht largimi i Edi Ramës nisi të mos dëgjohej më në gojën e demokratëve, që filluan të tregonin si rrugëdalje nga kriza Reformën Zgjedhore dhe zgjedhjet e parakohshme. Komisionin e reformës bashkëdrejtuar nga socialisti Damian Gjiknuri, që sipas PD është i përfshirë në vjedhjen e votave, nuk e njeh. Për këtë, ka nisur punën me një grup të posaçëm i cili ka afat deri në janar për të finalizuar propozimet e saj, e po aq edhe atë që e cilëson alternativën qeverisës së demokratëve. Por a do të mjaftojë kjo për të rikthyer në sistem demokratët?

Demokratët po përpiqen të forcojnë pozitat e tyre duke rikthyer, bashkë me besimin, edhe të pakënaqurit me lidershipin. Edhe një herë, Lulzim Basha foli për hapje të PD, e cila shpesh deklarohet por nuk ndodh.

Por a do të mjaftojë ky aksion i opozitës për të forcuar jo vetëm PD, por edhe lidershipin e tij në parti? Gara e ardhshme elektorale, kurdo që të ndodhë, duket se do të vendos edhe fatin e kryedemokratit në drejtimin e opozitës.